Buitenlandse zelfstandig professionals (zp'ers)

In dit artikel lees je welke regels gelden wanneer je een buitenlandse zelfstandig professional (zzp'er) inhuurt. Er wordt onderscheid gemaakt tussen zelfstandig professionals uit de EU/EER/Zwitserland en uit landen daarbuiten. Je leest welke documenten je moet controleren, wanneer een A1-verklaring of werkvergunning nodig is, hoe je de samenwerking beoordeelt onder de Wet DBA en wanneer de WAADI, WTTA of het meldloket voor gedetacheerde werknemers van toepassing kunnen zijn. Ook wordt uitgelegd welke regels gelden wanneer een zelfstandig professional volledig vanuit het buitenland werkt.

Wanneer je zaken doet met een buitenlandse zelfstandig professional (zzp'er), gelden andere regels dan bij een buitenlandse leverancier die personeel ter beschikking stelt. Toch brengt ook het inhuren van een buitenlandse zelfstandige verschillende juridische, fiscale en administratieve verplichtingen met zich mee.

Welke regels van toepassing zijn, hangt onder andere af van:

het land waar de zelfstandig professional vandaan komt (EU/EER/Zwitserland of daarbuiten);
de locatie waar de werkzaamheden worden uitgevoerd;
de duur van de werkzaamheden;
de vraag of daadwerkelijk sprake is van zelfstandig ondernemerschap;
en of sprake is van een zelfstandige opdracht of feitelijk van het ter beschikking stellen van arbeidskrachten.

De belangrijkste boodschap vooraf: een buitenlandse zelfstandig professional is niet automatisch gelijk aan een buitenlandse leverancier. Daardoor zijn bijvoorbeeld de WAADI en de inlenersaansprakelijkheid meestal niet van toepassing. Daar staat tegenover dat onderwerpen als de Wet DBA, immigratieregels, sociale zekerheid en – afhankelijk van de constructie – de WTTA juist extra aandacht vragen.

Praktisch overzicht

Onderstaand overzicht laat zien welke verplichtingen in de meeste situaties gelden.

Onderwerp	Zelfstandig professional uit EU/EER/Zwitserland	Zelfstandig professional van buiten EU/EER
Vrij verkeer van diensten	Ja	Nee
Werkvergunning (TWV/GVVA)	Niet nodig	Vaak wel, tenzij een vrijstelling van toepassing is
Verblijfsstatus controleren	Niet noodzakelijk (identiteitscontrole wel)	Ja
Identiteit vaststellen	Ja	Ja
A1-verklaring (sociale zekerheid)	Meestal verplicht bij tijdelijke werkzaamheden in Nederland	Vaak verplicht wanneer de professional sociaal verzekerd blijft in een verdragsland
Wet DBA	Ja	Ja
WAADI	Niet van toepassing bij een echte zelfstandig professional; wel wanneer sprake is van detachering of het ter beschikking stellen van arbeidskrachten	Niet van toepassing bij een echte zelfstandig professional; wel wanneer sprake is van detachering of het ter beschikking stellen van arbeidskrachten
WTTA	Alleen van toepassing wanneer feitelijk arbeidskrachten ter beschikking worden gesteld	Alleen van toepassing wanneer feitelijk arbeidskrachten ter beschikking worden gesteld
Meldloket gedetacheerde werknemers	Kan verplicht zijn, afhankelijk van de situatie	Vaak verplicht indien werkzaamheden in Nederland worden verricht

1. Zelfstandig professional uit de EU/EER of Zwitserland

Een zelfstandig professional uit een EU/EER-land of Zwitserland mag op grond van het vrije verkeer van diensten in beginsel zonder werkvergunning werkzaamheden verrichten in Nederland.

Benodigde documenten

Controleer in ieder geval:

een geldig paspoort of identiteitskaart;
een overeenkomst van opdracht;
een bedrijfsregistratie uit het land van vestiging;
een btw-nummer (indien van toepassing);
bewijs dat daadwerkelijk sprake is van zelfstandig ondernemerschap;
een A1-verklaring wanneer de zelfstandig professional tijdelijk in Nederland werkt en sociaal verzekerd blijft in het woonland.

De A1-verklaring

Bij tijdelijke werkzaamheden in Nederland is een A1-verklaring meestal verplicht. Hiermee wordt aangetoond dat sociale verzekeringspremies in het woonland worden afgedragen.

Ontbreekt een A1-verklaring, dan kan discussie ontstaan over de vraag in welk land sociale premies verschuldigd zijn.

2. Zelfstandig professional van buiten de EU/EER

Voor zelfstandig professionals van buiten de EU/EER gelden aanvullende regels op het gebied van verblijf en arbeid.

Naast de gebruikelijke documenten moet worden vastgesteld of de professional daadwerkelijk als zelfstandige werkzaamheden in Nederland mag verrichten.

Benodigde documenten

Controleer onder meer:

een geldig paspoort;
een geldige Nederlandse verblijfsvergunning of verblijfsdocument;
een eventuele TWV of GVVA indien vereist;
bewijs dat zelfstandig werken is toegestaan;
een A1-verklaring of vergelijkbaar document wanneer een sociaalzekerheidsverdrag van toepassing is.

Let op

Een verblijfsvergunning uit een ander Europees land geeft niet automatisch het recht om als zelfstandige in Nederland werkzaamheden uit te voeren.

Voorbeelden:

een Indiase zelfstandig professional met een Duitse verblijfsvergunning;
een Oekraïense zelfstandig professional met een Poolse verblijfsvergunning.

In deze situaties moet altijd worden beoordeeld of de verblijfsstatus ook recht geeft op zelfstandig ondernemerschap in Nederland.

3. Meldloket voor gedetacheerde werknemers

Bij tijdelijke dienstverlening vanuit een onderneming buiten Nederland kan een meldplicht gelden via het Nederlandse meldloket voor gedetacheerde werknemers.

Deze verplichting kan ook gelden voor zelfstandig professionals wanneer zij tijdelijk vanuit een buitenlandse onderneming werkzaamheden in Nederland verrichten.

De Nederlandse opdrachtgever moet controleren of deze melding is gedaan.

4. Controle op zelfstandig ondernemerschap (Wet DBA)

Voor zowel EU- als niet-EU-zelfstandigen geldt dezelfde beoordeling onder de Wet DBA.

Controleer onder meer:

of sprake is van meerdere opdrachtgevers;
of de professional ondernemersrisico loopt;
of gebruik wordt gemaakt van eigen materialen of bedrijfsmiddelen;
of de professional zelfstandig bepaalt hoe het werk wordt uitgevoerd;
of geen gezagsverhouding bestaat;
of sprake is van daadwerkelijk ondernemerschap.

Sinds de handhaving op de Wet DBA is deze beoordeling belangrijker geworden. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de overeenkomst, maar vooral naar de feitelijke uitvoering van de werkzaamheden.

5. Relatie met de WAADI en de WTTA

Voor een echte zelfstandig professional zijn de WAADI en de WTTA in beginsel niet van toepassing.

Dat verandert wanneer feitelijk geen zelfstandige opdracht wordt uitgevoerd, maar arbeidskrachten ter beschikking worden gesteld. In die situatie kan sprake zijn van detachering of uitzending en kunnen zowel de WAADI als de WTTA alsnog van toepassing worden.

Een juiste beoordeling van de samenwerking vooraf voorkomt juridische en fiscale risico's.

6. Zelfstandig professional werkt volledig vanuit het buitenland

Wanneer een zelfstandig professional alle werkzaamheden vanuit het woonland uitvoert en niet fysiek in Nederland werkt, gelden veel Nederlandse verplichtingen niet.

Onderwerp	Alleen werken vanuit woonland
Werkvergunning (TWV/GVVA)	Niet nodig
Nederlandse verblijfsvergunning	Niet nodig
Meldloket gedetacheerde werknemers	Niet van toepassing
A1-verklaring	Normaal gesproken niet nodig
WAADI	Niet van toepassing
WTTA	Meestal niet van toepassing
Wet DBA	Kan nog steeds relevant zijn
Fiscale aandachtspunten	Ja

Wat moet je als opdrachtgever controleren?

Ook wanneer volledig remote wordt gewerkt, blijft het belangrijk om:

de identiteit van de zelfstandig professional vast te stellen;
een kopie van het identiteitsbewijs vast te leggen;
te beoordelen of daadwerkelijk sprake is van zelfstandig ondernemerschap;
vast te leggen dat de werkzaamheden uitsluitend vanuit het buitenland worden uitgevoerd.

Wanneer de zelfstandig professional niet naar Nederland reist en geen werkzaamheden op Nederlands grondgebied verricht, zijn de Wet arbeid vreemdelingen (Wav), de Nederlandse verblijfsregels en de meldplicht voor gedetacheerde werknemers in beginsel niet van toepassing.

Let op

Leg in de deelovereenkomst altijd expliciet vast dat de werkzaamheden volledig remote worden uitgevoerd en dat de professional uitsluitend vanuit het buitenland werkzaamheden verricht.

7. Twee praktijksituaties

Situatie 1: Buitenlandse zelfstandig professional werkt in Nederland

Benodigd:

identiteitscontrole;
beoordeling onder de Wet DBA;
A1-verklaring indien van toepassing;
controle verblijfsstatus en werkrecht;
eventuele melding via het meldloket;
vaststelling van de fiscale domicilie.

Situatie 2: Buitenlandse zelfstandig professional werkt volledig remote

Benodigd:

identiteitscontrole;
beoordeling onder de Wet DBA;
vastleggen van de remote werklocatie in de overeenkomst;
fiscale beoordeling.

Waarom dit voor ons relevant is

De risico's bij buitenlandse zelfstandig professionals verschillen van die bij buitenlandse leveranciers. Waar bij leveranciers vooral de WAADI, de G-rekening en de inlenersaansprakelijkheid centraal staan, ligt bij zelfstandig professionals de nadruk op de juiste kwalificatie van de arbeidsrelatie, immigratieregels en sociale zekerheid.

Met de handhaving op de Wet DBA en de invoering van de WTTA wordt het steeds belangrijker om vooraf zorgvuldig vast te stellen of daadwerkelijk sprake is van zelfstandig ondernemerschap of feitelijk van het ter beschikking stellen van arbeidskrachten.

Door deze beoordeling vooraf uit te voeren beperken we juridische, fiscale en operationele risico's voor zowel HeadFirst Group als onze opdrachtgevers.